Elk kantoorgebouw in Nederland moet minimaal energielabel C hebben. Die verplichting geldt al sinds 1 januari 2023, maar in de praktijk zijn er nog altijd kantoren met label D of slechter, of zelfs zonder geldig label. In dit artikel leggen we uit waar de label C verplichting vandaan komt, voor welke gebouwen hij geldt, hoe gemeenten handhaven en welke maatregelen nodig zijn om een kantoor van label D of E naar C te brengen.
Waar komt de verplichting vandaan?
De energielabel C-eis voor kantoren komt voort uit het Energieakkoord van 2013 en is vervolgens vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De eis houdt concreet in dat een kantoorgebouw een primair fossiel energiegebruik mag hebben van maximaal 225 kWh per vierkante meter per jaar, wat neerkomt op energielabel C of beter. Sinds 1 januari 2023 handhaven gemeenten en omgevingsdiensten actief op deze eis.
Als een kantoorgebouw niet aan de label C-eis voldoet, mag het formeel niet als kantoor in gebruik zijn. Deze verantwoordelijkheid ligt bij de eigenaar van het gebouw. Huurders zijn niet rechtstreeks aansprakelijk, maar hebben er zelf ook belang bij dat het pand op orde is. Bij een handhavingstraject is het namelijk hun kantoor dat niet meer gebruikt mag worden. Daarnaast stellen banken steeds vaker label C als voorwaarde voor de (her)financiering van kantoorpanden, waardoor niet voldoen ook financieel knelt.
Voor welke kantoren geldt de eis?
De verplichting geldt voor kantoorgebouwen met een gebruiksoppervlakte van 100 m² of meer, waarbij de kantoorfunctie de hoofdfunctie is. Dat laatste onderscheid is belangrijk: een kantoor dat als nevenfunctie bij een andere gebruiksfunctie hoort, bijvoorbeeld administratieruimte in een ziekenhuis, school of winkel, valt niet onder de label C-eis zolang de kantoorfunctie minder dan 50 procent van de totale gebruiksoppervlakte beslaat. Het gebouw heeft in dat geval alleen een energielabel nodig bij verkoop of verhuur.
Daarnaast zijn er een aantal vrijstellingen. Monumenten zijn vrijgesteld van de label C-eis, ook na de wijzigingen van mei 2026. Hetzelfde geldt voor kantoorgebouwen die binnen twee jaar worden gesloopt of verbouwd, voor panden die worden onteigend, voor gebouwen die geen energie gebruiken om het binnenklimaat te regelen en, tot slot, voor panden waarbij de maatregelen die nodig zijn om label C te bereiken een terugverdientijd hebben van meer dan tien jaar. Bij de laatste uitzondering moet je dit wel kunnen aantonen met een onderbouwde berekening. Daarnaast blijft de algemene energiebesparingsplicht zelfs met deze vrijstelling gewoon gelden.
Hoe wordt er gehandhaafd?
De gemeente of de omgevingsdienst waar het kantoorgebouw staat is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving. Gemeenten waren in de eerste jaren na de invoering relatief terughoudend, maar zijn in 2025 en 2026 merkbaar actiever geworden. In de praktijk beginnen ze met een inventarisatie via EP-online en de RVO-kantoorlijst, gevolgd door een waarschuwingsbrief. Wie dan nog niet verduurzaamt, kan een last onder dwangsom verwachten, of in het uiterste geval een gebruiksverbod.
Bij de prioritering kijken omgevingsdiensten vooral naar panden waarvan met zekerheid vaststaat dat ze niet voldoen: kantoren met een geregistreerd label D of slechter, of kantoren zonder enig geregistreerd label. Dat laatste is een risico dat eigenaren onderschatten, want een kantoor zonder label valt op twee verplichtingen tegelijk: de algemene labelplicht voor bedrijfspanden en de energielabel C-eis. Een kantoor kleiner dan 100 vierkante meter valt overigens niet onder de label C-verplichting, maar heeft bij verkoop of verhuur alsnog een geldig energielabel nodig.
Van label D of E naar label C
Voor de meeste kantoren is de sprong naar label C goed haalbaar, omdat de maatregelen die het grootste effect hebben tegelijkertijd de maatregelen zijn die zich het snelst terugverdienen. Het vervangen van conventionele verlichting door ledverlichting met aanwezigheidsdetectie is vaak een goede stap: het effect op het fossiele energieverbruik is groot en de terugverdientijd kort. Daarnaast kan het controleren en waar nodig verbeteren van de klimaatregeling verschil maken. Zoneverdeling, nachtschakeling en een weersafhankelijke regeling tellen mee in de labelberekening en zijn soms al aanwezig maar niet geregistreerd, of met beperkte aanpassingen toe te voegen. Voor panden met een oudere schil kan isolatie van het dak of de gevel en het vervangen van enkel of oud dubbel glas door HR++ het label ook verbeteren.
Welke combinatie van maatregelen het meest effectief is, verschilt per pand en hangt af van de gebouwschil, de installaties en het gebruiksprofiel. Vaak kan je beter meteen doorrekenen wat de stap naar een beter label dan C kost, want de Europese regelgeving scherpt richting 2030 verder aan. Nu stoppen bij energielabel C betekent mogelijk over een paar jaar opnieuw maatregelen treffen, terwijl een integrale aanpak bij de eerste verbouwing goedkoper en effectiever is.
Het fiscale voordeel bij verduurzaming
Investeren in de stap van label D naar C hoeft gelukkig niet volledig uit eigen zak te komen. Via de Energie-investeringsaftrek (EIA) mag je in 2026 40 procent van de investeringskosten extra aftrekken van de fiscale winst, bovenop de gewone afschrijving. De investering moet minimaal 2.500 euro per bedrijfsmiddel bedragen en voorkomen op de Energielijst van RVO, die jaarlijks wordt vernieuwd. Let op de termijn: je moet de investering binnen drie maanden na het aangaan van de verplichting melden bij RVO, dus al op basis van de opdrachtbevestiging, niet pas bij de factuur.
Goed om te weten is dat de label C-eis en de energiebesparingsplicht twee aparte verplichtingen zijn die niet in elkaars plaats treden. Een kantoor met label C kan nog steeds verplichte maatregelen hebben op grond van de energiebesparingsplicht, en andersom dekt het uitvoeren van erkende maatregelen niet automatisch de label C-eis. Wil je weten waar jouw kantoor staat en welke maatregelen het meest opleveren? Vraag een verduurzamingsplan aan bij 050energielabels.
